Burj Khalifa budowa: jak powstał najwyższy wieżowiec świata

W skrócie: budowa Burj Khalifa trwała od stycznia 2004 roku do otwarcia 4 stycznia 2010 roku, a prowadziły ją Samsung C&T, BESIX i Arabtec według projektu Skidmore, Owings & Merrill. Wieżowiec stoi na 192 głębokich palach betonowych w słabej skale, beton rdzenia wpompowano na rekordowe 606 m i latem wylewano nocą z lodem, a stalową iglicę zmontowano wewnątrz wieżowca i wypchnięto na miejsce podnośnikami. W szczytowym okresie na budowie było około 7500 wykwalifikowanych robotników, głównie z Azji Południowej i Wschodniej.

Jak zbudowano fundamenty na pustynnym gruncie?

Wieżowiec spoczywa na 192 palach wbitych głęboko w słabą skałę, pod grubą betonową płytą. W 2003 roku 33 odwierty testowe do głębokości 140 m wykazały „słaby i bardzo słaby piaskowiec i mułowiec” zaledwie kilka metrów pod powierzchnią, na obszarze, który badanie określiło jako aktywny sejsmicznie. Odpowiedzią był głęboki fundament palowy.

Liczby według Wikipedii:

• 192 pale, każdy o średnicy 1,5 m i długości 43 m, zakopane ponad 50 m w głąb.
• Ponad 45 000 m³ betonu, ważącego ponad 110 000 ton, w fundamencie.
• Około 450 000 ton: łączny ciężar budynku, na który zaprojektowano fundament.
• System ochrony katodowej pod betonem, który chroni stal przed korozją od słonych, bogatych w siarczany wód gruntowych.

Wykopy ruszyły w styczniu 2004 roku, a palowanie w lutym 2004 roku. Konstrukcja zaczęła rosnąć w marcu 2005 roku.

Jak wpompowano beton tak wysoko?

Za pomocą pompy zbudowanej specjalnie do tego zadania, a beton wylewano nocą. Putzmeister stworzył dla wieżowca nową wysokociśnieniową pompę przyczepową BSA 14000 SHP-D. 13 maja 2007 roku ustanowiła ona rekord pionowego pompowania betonu w budynku na wysokość 452 m, a później dostarczała beton na 606 m, na 156. piętro. The Skyscraper Museum podaje, że beton wylewano w systemie szalunków przestawnych (jump-form), które wspinały się razem z rdzeniem.

Drugim problemem był upał. Temperatury nad Zatoką mogą sięgać 50 °C, a beton, który wiąże zbyt szybko, pęka. Dlatego latem ekipy dodawały do mieszanki lód i wylewały beton nocą, gdy powietrze było chłodniejsze i wilgotniejsze. Każdą partię badano, a CTLGroup prowadziła dla SOM testy pełzania i skurczu.

Łącznie wieżowiec pochłonął 330 000 m³ betonu i 55 000 ton stali zbrojeniowej, przez 22 mln roboczogodzin. Projekt wykorzystuje ideę konstrukcji wiązkowej rury (bundled tube) Fazlura Rahmana Khana, dzięki której według Wikipedii zużyto proporcjonalnie około połowy stali Empire State Building. 27 uskoków, wznoszących się spiralnie wokół planu w kształcie litery Y, ukształtowano tak, by uspokoić wiatr. Kolejne etapy przychodziły szybko: piętro 50 w czerwcu 2006 roku, wyprzedzenie Taipei 101 jako najwyższego budynku świata 21 lipca 2007 roku i osiągnięcie 829,8 m 17 stycznia 2009 roku. Więcej liczb w artykule Burj Khalifa ciekawostki.

Kto zbudował Burj Khalifa?

Burj Khalifa zbudował południowokoreański Samsung C&T w konsorcjum z belgijskim BESIX i emirackim Arabtec. Wikipedia zauważa, że Samsung C&T pracował też przy Petronas Twin Towers i Taipei 101. Szerszy zespół:

Rola	Firma lub osoba
Inwestor i właściciel	Emaar Properties
Architekt i konstruktor	Skidmore, Owings & Merrill (Adrian Smith, główny architekt; Bill Baker, konstruktor)
Generalny wykonawca	Samsung C&T, z BESIX i Arabtec
Kierownik projektu	Turner
Inżynier nadzoru	Hyder Consulting
Nadzór architektoniczny	NORR Group
Elewacja	Far East Aluminium

Część stali przyjechała z daleka. Ponad 35 000 ton stali konstrukcyjnej pochodziło z Pałacu Republiki w Berlinie, dawnego parlamentu NRD, wysłanej do Dubaju po jego rozbiórce w 2008 roku. Kto go zaprojektował, przeczytasz w artykule kto zaprojektował Burj Khalifa; do kogo należy, w artykule do kogo należy Burj Khalifa.

Jak podniesiono iglicę na miejsce?

Iglicę zbudowano wewnątrz wieżowca i wypchnięto od środka. The Skyscraper Museum opisuje to tak: górną część, stalową rurę ważącą 350 ton, zmontowano z ponad 20 spawanych segmentów wewnątrz budynku, a potem hydraulicznie podniesiono na docelowe miejsce w ośmiu osobnych etapach, za pomocą trzech hydraulicznych podnośników linowych i zestawu prowadnic rolkowych. Powyżej piętra 156 stalową konstrukcję podnosił dźwig i maszt przymocowane do betonowego rdzenia.

Wikipedia podaje, że gotowa iglica to ponad 4000 ton stali konstrukcyjnej, z centralną rurą szczytową o masie 350 ton i długości 200 m. Iglica ma łącznie 244 m wysokości i mieści sprzęt telekomunikacyjny. Wieżowiec osiągnął pełną wysokość 17 stycznia 2009 roku, Emaar ogłosił ukończenie elewacji 1 października 2009 roku, a otwarcie nastąpiło 4 stycznia 2010 roku.

Kim byli robotnicy i w jakich warunkach pracowali?

Większość robotników pochodziła z Azji Południowej i Wschodniej, a ich płace i warunki mieszkaniowe spotkały się z szeroką krytyką. 17 czerwca 2008 roku na budowie było około 7500 wykwalifikowanych robotników. Doniesienia prasowe z 2006 roku mówiły, że wykwalifikowani cieśle zarabiali 4,34 funta dziennie, a robotnicy 2,84 funta. Śledztwo BBC i raport Human Rights Watch opisywały złe warunki mieszkaniowe, długie godziny pracy i niskie płace, a Wikipedia wspomina o skargach, że niektórym robotnikom odbierano paszporty.

W marcu 2006 roku około 2500 robotników zbuntowało się z powodu spóźnionych autobusów po zakończeniu zmiany, wyrządzając szkody na prawie 500 000 funtów. W czasie budowy zgłoszono jeden wypadek śmiertelny, choć Human Rights Watch zauważył, że zgony w miejscu pracy w ZEA są słabo dokumentowane.

Historię budowy zobaczysz w samym wieżowcu: oferty SKY na piętrze 148 i The Lounge wspominają o wystawie poświęconej budowie na parterze. Bilet na piętra 124 i 125 kosztuje od $51 (AED 189) przy kursie 1 USD = 3,6725 AED i ma ocenę 4,3 na podstawie 92 917 opinii o tym bilecie na GetYourGuide. Wszystkie opcje są na stronie Burj Khalifa bilety.